| GÜNGÖR GENÇAY : 11 yıl önce bugün yitirdiğimiz şair, yazar Rıfat Ilgaz halkını aydınlatan bir fenerd |
|
|
|
GÜNGÖR GENÇAY : 11 yıl önce bugün yitirdiğimiz şair,
Işığını yaşamdan aldı
Onun tüm eserleri, ağırlıklı olarak mizah öğeleriyle bezeli olup toplumsal yapı içinde kendi yaşamının da yer bulduğu bir yansımadır. Kaldı ki kendisi de ''edebiyatın insan yaşamının bir yansısı, yaşamın içtenlikle dile getirilmesi olduğunu'' çeşitli yazı ve söyleşilerinde belirtmiştir. Bu saptamayı en güzel örnekleyen yapıtlarından biri ise Hababam Sınıfı'dır. Roman, Türkiye'nin eğitim-öğretim fotoğrafını önümüze koymaktadır.
Bütün yapıları ayakta tutan, temel taşlar ya da değişik maddelerden yapılan direkler vardır. Bunlardan birini dahi yerinden oynatmak ya da kaldırmak istediğiniz zaman yapı göçer.
Edebiyatımızın 'olmazsa olmaz' ı Şair-yazar sözlüklerinde bulunan yaşam öyküleri, sanatçıyı bütünlüklü olarak tanımak için yeterli değildir. Rıfat Ilgaz'ı anlamak ve anlatmak, yaratılarının satır aralarını okumak ve çözümlemekle olasıdır. Bu da, onun kimlik ve kişiliğini tanımak, belli bir perspektiften bakarak değerlendirmekten geçer. Ailenin 7. çocuğu olarak 1911'de Cide'de doğması, keçi sütü ile beslenmesi, 15-16 yaşlarında şiire başlayıp 17 yaşında babasının ölmesi, arkadaşları-öğretmenleri, öğrencilikleri-öğretmenlikleri, yazınsal çalışmaları, sürgün ve mapuslukları çok önemlidir. Çünkü onun tüm eserleri, ağırlıklı olarak mizah öğeleriyle bezeli olup toplumsal yapı içinde kendi yaşamının da yer bulduğu bir yansımadır. Kaldı ki kendisi de ''edebiyatın insan yaşamının bir yansısı, yaşamın içtenlikle dile getirilmesi olduğunu'' çeşitli yazı ve söyleşilerinde belirtmiştir. Bu saptamayı en güzel örnekleyen romanlarından biri ise Hababam Sınıfı 'dır. Emekçi sınıfın şairi Hababam Sınıfı , Rıfat Ilgaz'ın gerçek kişi ve olaylardan yeni bileşimlere vararak oluşturduğu romandır. Eserdeki kişilerin hemen hemen tümü öğretmen okulundaki arkadaş ve öğretmenleridir. Eser, Türkiye'nin eğitim-öğretim fotoğrafını önümüze koymaktadır. 2. Dünya Savaşı'nın patlamasıyla birlikte, faşizm soluğunu daha yakından duyururken tek parti yönetimi de şiddet kıskacını daralttı. Rıfat Ilgaz'ın Karartma Geceleri adıyla romanlaştıracağı bu dönemde, açlık, hastalık ve işsizlik İstanbul'u ağının içine alırken yönetim de muhalif yazar ve aydın avına başladı. Sanatındaki niteliksel değişimin bu yıllarda gerçekleştiğini söyleyen 1944 yılında yayımlanan Sınıf adlı kitapta yer alan şiirlerle de emekçi ve ezilen insanların safında yer alışını pekiştirir. Bu kitaplarla başlayan sınıfsal özellik, tüm eserlerinin eksenini oluşturarak yaşamı boyunca sürer. Dönemin yaşamında ve sanatında yaptığı dönüşümden ötürü, Rıfat Ilgaz'ı, ''Karartma gecelerinden doğan aydınlık'' olarak tanımlamak, sanırım yanlış olmaz. Rıfat Ilgaz'ın şiirinin hacmi ''Önce şiirde sevdim kavgayı / Özgürlüğü kelime kelime şiirde'' dizeleriyle konumunu yine kendisinin belirlediği Okyanuslarla buluşan büyük bir içdenizi vardır Rıfat Ilgaz'ın. Şiir burada ete-kemiğe bürünür ve çoğula doğru akar. Önce halka, sonra insanlığa. ''Ağlamak her dilde tek anlamda / Çince, İngilizce, Türkçe'' diyerek insanlığın ortak ve birleştirici hallerinden birine vurgu yaparken asıl amacı, insan mutluluğunun da tek anlamda buluşabileceğinin iletisini vermektir. Defneler Ölmez şiirinde ''basit!'' bir yapraktan yola çıkarak insanlığı kucaklayan iletiler sunan Ilgaz'ın şiirinin kaynağı, gündelik yaşamda çokça rastladığımız kişiler, olaylar, ilişkiler ve doğa parçacıklarıdır. O nedenle, şiirinin toplardamarını, kanıksadığımız için dikkate almadığımız şeyler besler. Şairin bunları dile getiriş, sorgulayış biçimi ise mizahtan halk söylemine uzanan bir çeşitlilik gösterir.
Fitilin ucundaki ateş 1940'lı yılların özellikle Markopaşa gazetesinin adı anılınca akla ilk gelenler Sabahattin Ali , Süreç, geniş ve ayrıntılı olarak Markopaşa Gerçeği adlı kitapta Bu aydınlanmacılardan biri olan Rıfat Ilgaz'ı 11. ölüm yıldönümünde anıyoruz. O, halkı aydınlatan bir fenerdir. Deniz fenerleri yıkılınca, işlevleri de, ışıkları da unutulur. Ama, halk, ışığını kendilerine ulaştıran Rıfat Ilgaz'ı 111. yılında da unutmayacak ve saygıyla anacaktır.
|
| < Önceki | Sonraki > |
|---|