: : Çınar Yayınları

KADİR İNCESU: HALİME KAPTAN 100 TEMEL ESER ARASINDA

KADİR İNCESU: HALİME KAPTAN 100 TEMEL ESER ARASINDA

Milli Eğitim Bakanlığı ’nın ilköğretim öğrencileri için belirlediği 100 Temel Eser arasında Rıfat Ilgaz ’ın Halime Kaptan adlı çocuk romanı da bulunuyor.

7 Mayıs 1911’de Cide’de dünyaya gelen Rıfat Ilgaz Türk Edebiyatına 70 dolayında yapıt kazandırdı.

Edebiyat tarihçileri Rıfat Ilgaz ’ın edebiyat dünyasına 16 yaşındayken Nazikter Gazetesi’nde yayımlanan Sevgilimin Mezarında adlı şiirle adım attığını yazarlar. Oysa Sarıyazma adlı otobiyografik romanını okuduğumuzda edebiyat dünyasına bir romanla adım attığını görürüz.

Duyunu Umumiye memuru olan babasının işleri nedeniyle Samsun’a gitmek zorunda kalırlar. Babası görev yeri olan Terme’ye giderken Mehmet Rıfat’da telgrafçı olan ağabeysinin yanında kalır.

İlk arabayı Samsun’da gören Mehmet Rıfat, gelecekteki işi mürettipliği de Güzel Samsun gazetesini basan Güneş Basımevi’nin Nusret Usta ’sından öğrenir. İlk yazın çalışmalarına da orada başlar.

Mehmet Rıfat o günleri şöyle anlatır Sarıyazma’da;

(...)

Basımevinden dönünce okul defterlerinin boş kalan sayfalarına bir şeyler yazmaya başladım. Cesur bir gemiciden söz edecektim. Hem benim cesur gemicim erkek değil, kadın olacaktı. Cideli Rahime Kaptan...

(...) Bir gün Nusret Usta ’ya yazdıklarımı gösterdim. Umursamazlıkla “Nedir bu?” diye sordu.

            “Rahime Kaptan’ı yazıyorum,” dedim.

            “Nesini yazıyorsun Rahime Kaptan’ın?”

            “Başından geçenleri.”

            “Yani roman öyle mi?”

Yazdıklarımın roman olabileceğini hiç düşünmemiştim. (...)

Mehmet Rıfat’ın ilk roman denemesi için “İki sayfalık gazetenin neresine roman koyalım! Sonra... Şiir yazarsan bir yere sıkıştırırız.” der gazetenin sorumlusu...

Mehmet Rıfat, Halime Kaptan’ı ilk kez kaleme aldığında 6. sınıfı yeni bitirmişti.

1969 yılında, 47 yıl aradan sonra tekrar Cide’ye giden Rıfat Ilgaz , Rahime Kaptan’ı tanıyanlarla görüşüp olayları ve anıları yeniden derler ve gözden geçirir. Halime Kaptan adlı romanı Temmuz 1972 yılında basılır.

Rıfat Ilgaz ilk kez 12 yaşlarındayken yazdığı Halime Kaptan’da neyi anlatır;

Kurtuluş Savaşı’nın cephanesi ya İstanbul’dan kaçırılıyor ya da Rusya’dan getiriliyordu. Şile ya da Sivastopol kıyılarından cephanenin teknelerle İnebolu’ya, oradan da kağnılarla Ankara’ya taşınış öyküsü acılarla ama kahramanlıklarla doludur. Öykünün kahramanları, erkeği cephede savaşan Kastamonu ve sahili kadınlarıdır.Şehit Şerife Bacılar, Halime Çavuşlar, Halime Kaptanlar...

            Halime Kaptan, Cideli bir kadın kaptanın, azgın fırtınalarla ve korsanlarla baş ederek İnebolu’ya cephane çekişinin romanı. Rıfat Ilgaz ’ın çocukluğunda yakından tanıdığı Halime Kaptan’ın tarihte örneği çok az rastlanan gerçek kahramanlıkları... Türk kadınının yurdu için dalgalı denizlerdeki savaşımının ve Ulusal Kurtuluş Şavaşı’na cephane kadar dalga dalga “UMUT” taşıyışının belgeseli...

    Geçtiğimiz yıl da lise öğrencileri için açıklanan 100 Temel Eser arasında Karartma Geceleri adlı kitabıyla yer almıştı Rıfat Ilgaz.. .Peki, Rıfat Ilgaz Karartma Geceleri’nde ne anlatır?

(...) Benim değer verdiğim eserlerimin başında Karartma Geceleri gelir. Sınıf isimli kitabımın toplatılmasından sonra tutuklama emri çıktı.Hastayım o sıralar ve Nişantaşı Ortaokulu Türkçe öğretmeniyim. Tutuklanma emrimin çıkacağını da biliyorum. Kitap toplatılmış çünkü, sıkıyönetim dönemi. Onun için bir süre saklanmak gereğini duydum, kaçma değil. Hastayım, bir sorguya, sıkıntılı bir sorguya katlanmak zor. İki buçuk aylık bir saklanma dönemim oldu İstanbul’un içinde. Polis tarafından arandığımı biliyorum, eve gelmişler, ev aranmış falan. İşte Karartma Geceleri bu iki buçuk aylık dönemin romanıdır ve o günlerin sorunları da paralel olarak gelişir romanda.

( Rıfat Ilgaz / Günümüzde Kitaplar, Şubat 1985 )

Sınıf adlı şiir kitabı neden toplatılmıştı? Sınıf, Rıfat Ilgaz ’ın 1944 yılında yayınlanan ikinci şiir kitabıdır. Kitabın adı Sınıf, kapağının kırmızı olması ve Devrim Kitabevi ’nce yayımlanması toplatılması için yeterli olur. Sınıf anacak 25 gün kalır kitapçı vitrinlerinde... Yapılan yargılama sonunda bilirkişi raporlarına dayanılarak Rıfat Ilgaz 6 ay cezaya çarptırılır. Sonrasında çok sevdiği öğretmenlikten uzaklaştırılır. Sağlık problemleri nedeniyle iki buçuk ay saklanır. Bu dönemi tüm ayrıntılarıyla anlatır Karartma Geceleri’nde...

Rıfat Ilgaz pek çok yapıtında doğduğu toprakları yazmıştır. Karadeniz insanının çetin doğa ve yaşam şartlarıyla mücadelesini işlemiştir yapıtlarında....

Rıfat Ilgaz doğduğu topraklara bir şeyler verebilmek için didinip durmuş 82 yıllık ömrü boyunca.... Şimdi hemşehrileri Koca Usta için bir şeyler yapmaya çalışıyorlar.

Bu yıl onuncusu düzenlenen Cide Rıfat Ilgaz Sarıyazma Kültür ve Sanat Festivali bunun en büyük kanıtı. Türk Edebiyatı’nın Koca Çınarı Rıfat Ilgaz’ı sevenlere bir de müjdemiz var. Rıfat Ilgaz ’ın Cide’de 7 Mayıs 1911 yılında doğduğu evi Cide Belediyesi , Kültür Bakanlığı’ndan “Müze ve Kültür Evi” yapmak şartıyla devraldı. Cide Belediye Başkanı Nejdet Demir’de festival sırasında konuklara evin gelecek festivale yetişeceği sözünü verdi.

Büyük Usta’yı son şiiriyle selamlıyoruz;

            Elim eline değsin

            Isıtayım üşüdüyse

            Boşa gitmesin son sıcaklığım

Ataköy 1991

Önce Vatan- 2005

< Önceki		Sonraki >

Yayın Kategorileri

Yayın Arama

Giriş Formu